Waarom wordt zijn vergunning niet afgepakt?

In de dierenwereld dook eerder deze week schokkend nieuws op; in een Rotterdamse dierenzaak zouden meerdere dode en zieke dieren zijn gevonden. De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hebben verschillende dieren in beslag genomen om ze te verzekeren van de nodige zorg. Tegen de eigenaar van de zaak is een proces-verbaal opgemaakt.

Op dit bericht zijn veel reacties gekomen, voornamelijk het ongeloof dat de zaak nog steeds open blijft en de eigenaar nog steeds mag blijven handelen. Het is een begrijpelijke vraag, zeker als je hoort dat de man een 'notoire overtreder' is volgens de NVWA (iemand die de regels al vaker aan zijn laars heeft gelapt en die daar ook al vaker voor is beboet). Waarom heeft die man zijn vergunning nog? Ik kan niet diep op het verhaal ingaan, ook ik weet niet meer dan wat de media deelt. En vaak is die informatie oppervlakkig en vrij eenzijdig van aard. Om echt een goed beeld te kunnen hebben van wat er aan de hand is, moet ik zelf meer weten.

Op basis van de informatie die ik wèl heb, is het antwoord op de vraag waarom de man zijn vergunning nog heeft eigenlijk vrij simpel. De LID en de NVWA zijn niet bevoegd om vergunningen af te pakken en winkels te sluiten. In de Wet dieren is bepaald dat deze bevoegdheid officieel bij de Minister van Economische Zaken ligt. Nu verwacht ik niet dat hij zelf dit soort besluiten zou nemen, maar deze taak aan iemand anders of een andere instantie zou geven. Wie of welke instantie dat mag zijn... Ik heb een vermoeden, maar helemaal zeker ben ik er niet van.

In theorie is het dus mogelijk om deze zaak te sluiten en die vergunning in te laten trekken. Waarom gebeurt dat dan niet? Laten we beginnen met zeggen 'nog niet'. We weten niet wat er gaat gebeuren de komende tijd. Bovendien weten we ook lang niet alle details die meegenomen moeten worden in de afweging van zulke besluiten. Wat er ook precies aan de hand mag zijn, dit nieuws heeft stof doen opwaaien in de lokale politiek: de gemeentelijke fractie van de Partij voor de Dieren gaat schriftelijke vragen stellen aan de wethouder dierenwelzijn van Rotterdam. Wie weet hoe dit af gaat lopen?

Verkoop geïmporteerde honden valt niet onder begrip 'hondenfokkerij'

Wat mag je als hondenfokker nu wel en niet? In het bestemmingsplan, een document wat aangeeft waar een bepaald gebied voor mag worden gebruikt, wordt dit allemaal bepaald. Over de exacte invulling van bepaalde begrippen in dit plan kan verschillend worden gedacht. Een recente zaak schetst daar een mooi voorbeeld van, waarin gediscussieerd wordt over het begrip 'hondenfokkerij' en de onderliggende begrippen 'fokken van honden' en 'zelf voortgebrachte producten'.

Het betrof een vrouw die een hondenfokkerij had waarvoor ze honden importeert, fokt en houdt. Een inspectie en herinspectie werd uitgevoerd door de NVWA, LID, Belastingdienst en de gemeente, met als resultaat dat de vrouw een last onder dwangsom kreeg. De vrouw moest een flinke som geld betalen aan de gemeente als ze niet zou stoppen met het importeren van honden uit Hongarije. Volgens de gemeente viel het verkopen van de geïmporteerde honden niet onder 'zelf voortgebrachte producten', zoals in het bestemmingsplan stond aangegeven. Hierbij wees de gemeente naar het feit dat deze honden enkele dagen of weken na (koop en) import weer werden verkocht en daarom niet werden gekocht om mee te fokken.

De vrouw was het niet eens met de argumenten van de gemeente, zij vond dat het verkopen van geïmporteerde honden wel onder 'zelf voortgebrachte producten' viel. Voor de rechter was het een lastige kwestie, hij zocht de betekenis van 'hondenfokkerij' in het dagelijks spraakgebruik en kwam tot de volgende uitleg: 'een bedrijf waar bedrijfsmatig of hobbymatig honden worden gefokt'. De honden moeten op het bedrijf worden geboren. Importeren en verkopen van honden valt dus niet onder 'fokken van honden'. De rechter volgde de vrouw niet in de omschrijving die zij gaf van het begrip 'hondenfokkerij', namelijk dat het tevens inhoudt het 'opfokken van (geïmporteerde) honden tot volwassen dieren'. De rechter vond dat honden in een hondenfokkerij niet konden worden vergeleken met het opfokken van biggen tot varkens voor de slacht. De rechter gaf daarbij aan dat honden vooral als puppy worden verkocht, wat ook bij de vrouw het geval was.

De rechter kwam dus tot de conclusie dat de gemeente het bij het rechte eind had door te stellen dat er een activiteit plaatsvond op het bedrijf van de vrouw die (volgens het bestemmingsplan) niet was toegestaan. Geïmporteerde honden zijn geen 'zelf voortgebrachte producten' en zelfs als dat wel zo was, mocht verkoop van geïmporteerde honden in het geval van de vrouw slechts als nevenactiviteit worden bedreven. Zo gaf het bestemmingsplan dat aan. Uit de gegevens van de vrouw bleek dat de verkoop van geïmporteerde honden echter een hoofdactiviteit was. Er mocht dus handhavend worden opgetreden.

Omdat het hier ging om een voorlopige voorziening is de kous in deze zaak nog niet af. Een voorlopige voorziening houdt in dat een rechter naar een genomen besluit kijkt en deze -voorlopig- kan schorsen als hier gegronde redenen voor zijn. De schorsing geldt dan totdat er een definitieve uitspraak in bezwaar of in beroep is gedaan. Nu de rechter de gemeente in het gelijk heeft gesteld, is het verzoek om een voorlopige voorziening (die de vrouw heeft ingediend) afgewezen.

Je mag geen grizzlybeer invoeren zonder CITES-documenten

Toen ik zag dat deze casus was binnengekomen in de uitsprakenrubriek van Rechtspraak was mijn eerste reactie nogal 'duh!'. Waar is anders de hele regeling van CITES voor? Import- en exportdocumentatie zijn vereisten voor dieren die (enigszins) beschermd worden. De grizzlybeer is zo'n dier waarvoor dit geldt. Waarom zijn die documenten nodig? Dit is voornamelijk om de handel in dit soort dieren te beperken. Als je te veel grizzlyberen zou afschieten voor handelsdoeleinden, blijven er al snel geen beren meer over. CITES, waar veel landen lid van zijn, bepaalt tijdens conventies (op basis van wetenschappelijk onderzoek en (een vleugje) politiek) welke diersoorten beschermd moeten worden van handel en hoe erg de handel in die dieren ingeperkt moet worden. Dit wordt overigens ook voor plantensoorten gedaan.


Afijn, terug naar de casus. Het geval hier was dat een man een opgezette grizzlybeer zag op een markt in Canada. Het bedrijf waar zij werkt importeert producten uit Canada, het leek de man een mooie zet om de beer in te zetten als promotiemiddel voor haar bedrijf. Hij kocht de beer en liet het importeren naar Nederland. Er was alleen een probleempje; voor de beer was CITES-documentatie nodig voor een legale export vanuit Canada en een legale import in Nederland. Deze documenten ontbraken, waarop de douane maatregelen trof en de beer in beslag nam. De man was het hier niet mee eens en voerde, na een mislukte bezwaarprocedure, in een beroepsprocedure bij de rechter aan dat de maatregel van de douane niet terecht was. De rechter oordeelde echter anders; het was een terechte actie van de douane om maatregelen te nemen. De man voldeed niet aan de voorwaarden die het mogelijk maken om het transport achteraf legaal te maken (door achteraf de juiste documenten te krijgen) en dat hij de beer wilde gebruiken voor bedrijfsbelang woog niet zwaarder dan het belang van de douane om handhavend op te treden bij overtreding van de wet.


Wat we uit deze casus kunnen leren is dat je bij handel in dieren heel goed moet controleren of en welke documenten nodig zijn voor een legale in- of uitvoer. Handel in beschermde diersoorten is voornamelijk geregeld via CITES-regelingen. Via de website van het RVO is te controleren of je voor jouw geplande (ver)koop een vergunning moet aanvragen. Koop dus nooit spontaan (een product van) een dier!